Bir geçit hakkı davasında, mahkemenin ehil bilirkişiler vasıtasıyla keşif yaptıktan ve alternatifli bir rapor aldıktan sonra, 'alternatiflerin uygunluğunun yerinde tespiti için' ikinci kez keşif yapılmasına karar vermesi, Yargıtay tarafından neden usule aykırı bulunmuştur? (Yargıtay 14HD - Karar : 2021/1208)

Yargıtay'ın bu durumu usule aykırı bulmasının temelinde **'usul ekonomisi ilkesi' (HMK m. 30)** ve **'delillerin toplanmasında izlenecek yol'** yatmaktadır. Mahkeme, bir kez keşif yaparak ve uzman bilirkişilerden rapor alarak, uyuşmazlığın çözümü için gerekli temel delili toplamıştır. Eğer alınan ilk bilirkişi raporunda bir eksiklik, çelişki veya açıklığa kavuşturulması gereken bir husus varsa, izlenmesi gereken doğru usuli yol, aynı bilirkişilerden veya gerekiyorsa yeni bilirkişilerden **'ek rapor'** veya **'yeni rapor'** istemektir. Bilirkişilerden, rapordaki belirsizlikleri gidermeleri veya alternatifleri daha detaylı açıklamaları istenebilir. İkinci kez keşif yapılmasına karar verilmesi ise, hem yargılamayı gereksiz yere uzatan hem de taraflara (özellikle davacıya) ek bir maliyet (keşif harcı, bilirkişi ücreti vb.) yükleyen bir işlemdir. Yargıtay, ilk keşifte elde edilen veriler üzerinden ek raporla çözülebilecek bir sorun için, daha masraflı ve zaman alıcı olan ikinci bir keşif kararı verilmesini, usul ekonomisi ilkesine aykırı bulmuştur. Kararda da belirtildiği gibi, 'davacının yargılama yükünü de arttıracak şekilde' ikinci bir keşif yapılmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu, mahkemenin delilleri etkin ve verimli bir şekilde yönetme yükümlülüğünün bir parçasıdır.