5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde düzenlenen 'duruşmada hazır bulunma hakkına sahip bulunanlar olmadan dinlenme' ile 'ses veya görüntüsünün değiştirilerek özel ortamda dinlenme' tedbirleri, sanığın hangi temel haklarını kısıtlamaktadır? Bu kısıtlamanın meşru kabul edilebilmesi için AİHM ve AYM içtihatlarında aranan dengeleyici güvenceler nelerdir?
Bu tedbirler, sanığın **Anayasa m. 36** ve **AİHS m. 6**'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından olan şu haklarını doğrudan kısıtlamaktadır: 1. **Tanıkla Yüzleşme (Confrontation) Hakkı:** Sanığın, aleyhindeki tanıkla aynı ortamda bulunarak, onunla doğrudan bir iletişim kurma ve beyanlarını bu yüzleşme ortamında verme hakkı. 2. **Tanığı Sorgulama (Cross-examination) Hakkı:** Sanık ve müdafiinin, tanığa doğrudan soru sorarak beyanlarının doğruluğunu, tutarlılığını ve güvenilirliğini test etme hakkı. 3. **Doğrudanlık (Vasıtasızlık) İlkesi:** Yargılama makamının (hakimin), delilleri (tanık beyanını) araya bir vasıta girmeden, doğrudan kendi duyu organlarıyla algılayarak karar vermesi ilkesi. Bu temel hakların kısıtlanmasının meşru kabul edilebilmesi, yani adil yargılanma hakkının ihlal edilmemesi için, AİHM ve AYM içtihatları (örn: Al-Khawaja ve Tahery, Serdar Batur, Önder Sığırcıkoğlu kararları) üç aşamalı bir testin uygulanmasını gerektirir: 1. **İyi Neden (Good Reason):** Tanığın kimliğinin gizlenmesi veya sanığın yokluğunda dinlenmesi için tanığın can güvenliği gibi çok ciddi ve somut bir nedenin (iyi bir gerekçenin) varlığı. 2. **Belirleyici Delil Olmama (Sole or Decisive Rule):** Mahkumiyetin, tek veya belirleyici ölçüde, sanığın sorgulama imkanı bulamadığı bu tanığın ifadesine dayandırılmaması. Yani, bu ifadenin başka bağımsız ve güvenilir delillerle desteklenmesi. 3. **Yeterli Dengeleyici Güvenceler (Sufficient Counterbalancing Factors):** Sanığın savunma hakkının kısıtlanmasından doğan zorlukları telafi edecek yeterli usuli güvencelerin sağlanması. Bu güvencelere örnek olarak; sanık ve müdafiinin tanığı SEGBİS gibi teknik imkanlarla, sesi ve görüntüsü değiştirilmiş olsa bile **eş zamanlı olarak** dinleyebilmesi ve ona **doğrudan soru yöneltebilmesi**, duruşma tutanaklarının eksiksiz tutulması, mahkemenin tanık beyanını değerlendirirken özel bir dikkat ve titizlik göstermesi sayılabilir.