CMK m. 48'de düzenlenen 'kendisi veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinme hakkı' (nemo tenetur se ipsum accusare ilkesi) ile CMK m. 46'da düzenlenen 'mesleki sırdan dolayı tanıklıktan çekinme' hakkı arasındaki temel fark nedir?

Bu iki çekinme hakkı, farklı hukuki menfaatleri korur ve farklı kapsamlara sahiptir: 1. **Korunan Menfaat:** - **CMK m. 48 (Nemo Tenetur):** Temel amacı, 'kişinin kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını suçlamaya zorlanmaması' ilkesini korumaktır. Bu, Anayasa ile güvence altına alınmış susma hakkının bir uzantısıdır. Korunan menfaat, kişinin kendi şahsı ve ailevi bağlarıdır. - **CMK m. 46 (Mesleki Sır):** Temel amacı, belirli mesleklerin (avukatlık, hekimlik vb.) icrası için zorunlu olan 'güven ilişkisi'ni ve bu ilişki çerçevesinde öğrenilen 'mesleki sırları' korumaktır. Korunan menfaat, hem bireyin sırrının korunması hem de o mesleğin toplumsal işlevini yerine getirebilmesidir. 2. **Çekinmenin Kapsamı:** - **CMK m. 48:** Bu hak, 'bütün tanıklık'tan çekinme hakkı değildir. Tanık, kendisine sorulan sorulardan sadece 'kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olanlara' cevap vermekten çekinebilir. Diğer sorulara cevap vermek zorundadır. Çekinme, soru bazlıdır. - **CMK m. 46:** Bu hak, mesleki sıfat dolayısıyla öğrenilen 'bütün bilgiler' hakkında tanıklıktan çekinme hakkıdır. Çekinme, konu bazlı ve daha geniştir. Avukat veya hekim, mesleği gereği öğrendiği konular hakkında tanıklık yapmayı tamamen reddedebilir. 3. **Mutlaklık Derecesi:** - **CMK m. 48:** Bu hak mutlaktır. Tanık, kendisini veya yakınını suçlayıcı bir soruya cevap vermeye zorlanamaz. - **CMK m. 46:** Bu hakkın mutlaklığı mesleğe göre değişir. Avukatlar için mutlaktır (müvekkil rıza gösterse bile çekinebilir). Hekimler ve mali müşavirler için ise ilgilinin rızasıyla ortadan kalkan nispi bir haktır. Özetle, CMK m. 48 kişinin kendini ve ailesini korumasına yönelik bir hak iken, CMK m. 46 mesleki güven ilişkisini ve sırları korumaya yönelik bir haktır.