Bir taşınmazın genel yola 'yetersiz' bir bağlantısının olması (nispi geçit ihtiyacı), mutlak surette geçit hakkı kurulmasını gerektirir mi? Mahkeme, 'nispi geçit ihtiyacı'nı değerlendirirken hangi objektif kriterleri dikkate almalıdır?

Hayır, bir taşınmazın yola yetersiz bir bağlantısının olması, yani 'nispi geçit ihtiyacı'nın bulunması, mutlak surette geçit hakkı kurulmasını gerektirmez. Mutlak geçit ihtiyacından (yola hiç çıkış olmaması) farklı olarak, nispi geçit ihtiyacı durumunda mahkemenin geniş bir takdir yetkisi vardır. Mahkeme, bu takdir yetkisini kullanırken somut olayın tüm durum ve şartlarını hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirmelidir. Mahkemenin dikkate alması gereken objektif kriterler şunlardır: 1. **Taşınmazın Niteliği ve Kullanım Amacı:** Taşınmaz bir konut mu, sanayi tesisi mi, yoksa tarım arazisi mi? Mevcut yol, bu amaca uygun kullanımı imkansız kılıyor veya aşırı derecede zorlaştırıyor mu? Örneğin, bir fabrika için mevcut patika yolun yetersizliği açıktır. 2. **Mevcut Yolun Yetersizliğinin Derecesi:** Mevcut yol sadece dar veya bozuk olduğu için mi yetersiz, yoksa mevsimsel olarak kullanılamaz hale mi geliyor? Yetersizlik, basit bir külfet midir, yoksa taşınmazdan ekonomik olarak yararlanmayı engelleyen ciddi bir mahiyette midir? 3. **Fedakarlığın Denkleştirilmesi:** Yeni bir geçit kurmanın, komşu parsellerin maliklerine getireceği yük ile davacının mevcut yoldan çektiği sıkıntı arasında bir orantı kurulmalıdır. Komşuya verilecek zarar, davacının sağlayacağı faydadan çok daha fazla ise, talep reddedilebilir. 4. **İhtiyacın Objektifliği:** Geçit ihtiyacı, davacının sübjektif arzularından (daha konforlu bir yol istemesi gibi) değil, taşınmazın ekonomik ve rasyonel kullanımı için objektif bir gereklilikten kaynaklanmalıdır. (Surlu/Öztürk, Öğreti ve Uygulamada Geçit Hakkı, s.251)