Zorunlu geçit hakkı (TMK m. 747) davasında, yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği (örn: tarım arazisi), kurulacak geçidin genişliğinin belirlenmesinde nasıl bir rol oynar? Yargıtay'ın bu konudaki emsal uygulaması nedir?

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve fiili kullanım amacı, kurulacak geçidin genişliği ve niteliğinin belirlenmesinde temel kriterdir. Geçit hakkı, bir lüks veya keyfiyet değil, taşınmazdan amacına uygun şekilde yararlanmayı sağlayacak 'zorunlu' bir ihtiyacı karşılamak için tesis edilir. Bu nedenle geçidin genişliği, bu zorunlu ihtiyacın gerektirdiği ölçüyle sınırlıdır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre (örn: Y7CD-K.2021/1726), özellikle **tarım arazileri** için geçit hakkı tesis edilirken, bu arazinin işlenmesi için gerekli olan bir tarım aracının (traktör, biçerdöver vb.) geçebileceği makul bir genişlik esas alınır. Yargıtay, bu genişliği emsal kararlarında genellikle **2,5 ila 3 metre** olarak kabul etmektedir. Eğer davacı, bu standart genişliği aşan (örneğin 5-6 metre gibi) bir yol talep ediyorsa, bunun zorunlu olduğunu somut gerekçelerle ispatlamalıdır. Örneğin, taşınmazda özel bir tarım faaliyeti yürütülüyordur ve daha geniş makinelerin girmesi mutlak surette gereklidir. Mahkeme, bu zorunluluk kanıtlanmadıkça, standart genişliğin üzerinde bir geçit hakkı tesis edemez. Ederse, bu durum 'fedakarlığın denkleştirilmesi' ilkesine aykırı olur ve bozma nedenidir.