Mirasın hükmen reddi (TMK m. 605/2) nedir ve hangi şartlarda gerçekleşir? Bu durumun, mirasın gerçek reddinden (TMK m. 605/1) temel farkları nelerdir?

Mirasın hükmen reddi, mirasbırakanın ölüm anında terekesinin (malvarlığının) borca batık olduğunun açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması halinde, mirasçıların herhangi bir ret beyanında bulunmalarına gerek kalmaksızın mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılmasıdır. Bu, mirasçıları korumaya yönelik yasal bir karinedir. **Gerçekleşme Şartları (TMK m. 605/2):** 1. **Terekenin Borca Batık Olması:** Ölüm tarihi itibarıyla mirasbırakanın pasiflerinin (borçlarının) aktiflerinden (malvarlığından) fazla olması gerekir. 2. **Borca Batıklığın Belli Olması:** Bu durumun iki şekilde ortaya çıkması gerekir: a) **Açıkça Belli Olma:** Mirasbırakanın ödemeden aczinin, çevresi (ailesi, komşuları, alacaklıları) tarafından bilinen, aşikar bir durumda olmasıdır. b) **Resmen Tespit Edilmiş Olma:** Mirasbırakan hakkında alınmış bir aciz vesikası veya iflas kararı gibi resmi bir belgeyle borca batıklığın sabit olmasıdır. **Mirasın Gerçek Reddinden Farkları:** - **İrade Beyanı:** Gerçek ret, mirasçının sulh hukuk mahkemesine yapacağı açık ve kayıtsız şartsız bir irade beyanı ile gerçekleşir. Hükmen rette ise mirasçının bir irade beyanına gerek yoktur, kanun gereği kendiliğinden sonuç doğurur. - **Süre:** Gerçek ret, mirasbırakanın ölümünün öğrenilmesinden itibaren 3 aylık hak düşürücü süreye tabidir. Hükmen rette ise böyle bir süre yoktur; tereke borca batıksa, mirasçılar bu durumu her zaman ileri sürebilir veya tespitini isteyebilirler. - **Dava Türü:** Gerçek ret, sulh hukuk mahkemesinde açılan bir beyan ve tescil davasıdır. Hükmen reddin varlığının tespiti ise, alacaklılara karşı Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan bir 'menfi tespit' niteliğindeki dava ile istenir. - **Mirasın Kabulü:** Gerçek ret süresi içinde tereke işlerine karışan mirasçı ret hakkını kaybederken (TMK m. 610), hükmen rette mirasçının mirası açıkça veya zımnen kabul ettiğine dair bir eylemi yoksa (örn: tereke mallarını zimmetine geçirmemişse), hükmen ret karinesi geçerliliğini korur.