Boşanma davasında velayetin hangi tarafa verileceği belirlenirken mahkemenin göz önünde bulundurduğu temel ilke nedir? Bu ilkenin unsurlarını ve yasal dayanaklarını açıklayınız.

Boşanma davasında velayetin hangi tarafa verileceği belirlenirken mahkemenin göz önünde bulundurduğu temel ilke, 'çocuğun üstün yararı' ilkesidir. Bu ilke, velayet düzenlemesinin ana-babanın kişisel istek ve çıkarlarından ziyade, tamamen çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişimini en iyi şekilde sağlayacak çözüme odaklanmasını ifade eder. **Çocuğun Üstün Yararı İlkesinin Unsurları:** - **Çocuğun Yaşı:** Özellikle anne bakım ve şefkatine muhtaç küçük yaştaki (0-3 yaş gibi) çocukların velayetinin genellikle anneye verilmesi eğilimi bu unsura dayanır. - **Çocuğun Görüşü:** Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi (m. 12) ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (m. 3, 6) uyarınca, idrak çağında olan (genellikle 8 yaş ve üzeri kabul edilen) çocuğun, kendisini ilgilendiren bu konuda görüşü alınmalı ve bu görüşe gereken önem verilmelidir. - **Ebeveynlerin Durumu:** Anne ve babanın ekonomik, sosyal, kültürel durumları, yaşam tarzları, sağlık durumları, çocuğa ayırabilecekleri zaman ve ilgi gibi faktörler, çocuğun gelişimine en uygun ortamı kimin sağlayacağı açısından değerlendirilir. - **Alışılan Ortam:** Çocuğun alıştığı sosyal çevreden, okuldan ve arkadaş ortamından koparılmamasının onun psikolojik gelişimi için önemli olduğu kabul edilir. - **Kardeşlerin Ayrılmaması:** Kardeşlerin birbirinden ayrılmasının psikolojilerini olumsuz etkileyeceği düşüncesiyle, özel bir zorunluluk olmadıkça kardeşlerin velayetinin aynı ebeveyne verilmesi esastır. **Yasal Dayanaklar:** Bu ilkenin yasal dayanakları başta TMK m. 339/1, 343/1, 346/1 olmak üzere, yukarıda belirtilen uluslararası sözleşmeler ve Çocuk Koruma Kanunu m. 4/b'dir.