Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'ne göre, 'önleme araması' ile 'adli arama' arasındaki temel amaç farkı nedir? Bu fark, arama kararını vermeye yetkili mercileri nasıl etkiler?

İki arama türü arasındaki temel fark 'amaç'tır. 'Önleme Araması' (PVSK m.9), bir suçun işlenmesini veya bir tehlikenin meydana gelmesini 'önlemek' amacıyla yapılır. Ortada henüz işlenmiş bir suç ve belirli bir şüpheli yoktur; genel ve soyut bir tehlike söz konusudur. Bu arama, idari bir nitelik taşır. 'Adli Arama' (CMK m.116) ise, işlenmiş bir suçun 'delillerini elde etmek' veya 'failini yakalamak' amacıyla yapılır. Ortada işlenmiş bir suça ilişkin 'makul şüphe' ve genellikle belirli bir şüpheli vardır. Bu arama, adli bir nitelik taşır. Bu amaç farkı, karar verecek mercileri de etkiler: Önleme araması kararı, kural olarak hâkim tarafından verilir; ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mülki amir (vali, kaymakam) tarafından da yazılı emirle verilebilir. Adli arama kararı ise kural olarak sulh ceza hâkimi tarafından verilir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı, ona ulaşılamıyorsa kolluk amiri yazılı emir verebilir (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/gecikmesinde-sakinca-bulunan-hal-nedir-cmk.html).