Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) ceza dairesinin, CMK m. 289/1-g ('hükmün gerekçesiz olması') veya m. 289/1-h ('savunma hakkının kısıtlanması') gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararını bozma yetkisi var mıdır? Bu yasağın pratik anlamı ve istinaf sistemindeki mantığı nedir?

Hayır, yoktur. CMK m. 280/1-e, BAM'ın bozma yetkisini düzenlerken, CMK m. 289/1'deki kesin hukuka aykırılık hallerinden (g) ve (h) bentlerini açıkça istisna tutmuştur. Bu, BAM'ın bir kararı 'gerekçesiz olduğu' veya 'savunma hakkını kısıtladığı' gerekçesiyle bozup ilk derece mahkemesine geri gönderemeyeceği anlamına gelir. Bu yasağın mantığı şudur: İstinaf, maddi vaka incelemesi de yapan bir kanun yoludur. Eğer BAM, kararın gerekçesiz olduğunu veya savunma hakkının kısıtlandığını düşünüyorsa, bu eksiklikleri kendisi gidermekle yükümlüdür. Yani, kendisi duruşma açmalı, tarafları dinlemeli ve gerekçeli bir karar oluşturmalıdır. Dosyayı bu nedenlerle geri göndermesi, kendi görevini ilk derece mahkemesine yüklemesi anlamına gelir ve istinafın 'ikinci bir ilk derece mahkemesi gibi çalışma' fonksiyonuyla çelişir. BAM, bu durumlarda işin esasına girerek kendisi yeni bir hüküm kurmalıdır (sen.av.tr/tr/makale/istinaf-bozma-kararlarinin-kesinligi-ve-kararlara-direnme-yasaginin-siniri).