HMK m. 114/1-c ve m. 1 uyarınca 'görev'in bir dava şartı olması ve kamu düzeninden sayılmasının, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi ilkesini nasıl etkilediğini açıklayınız. Yargılamanın ileri bir aşamasında, örneğin tahkikat tamamlandıktan sonra, mahkemenin görevsizlik kararı vermesinin usul ekonomisi ilkesiyle çelişip çelişmediğini, HMK'nın ön inceleme (m. 132) kurumunu da dikkate alarak tartışınız (Yargıtay 8. HD, 2015/20714 K.).

HMK m. 1 uyarınca mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve kamu düzenindendir. HMK m. 114/1-c ise görevi bir 'dava şartı' olarak belirlemiştir. Kamu düzeninden olması, görevin taraflarca ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilmesi gerektiği anlamına gelir. Ancak, HMK'nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri olan 'ön inceleme' kurumu (m. 137 vd.), dava şartlarının tahkikata girilmeden önce, yargılamanın en başında incelenip karara bağlanmasını amaçlar. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin kararında da işaret edildiği gibi, görev de bir dava şartı olduğundan, kural olarak ön inceleme aşamasında karara bağlanmalıdır. Mahkemenin, ön incelemede bu hususu atlayıp tahkikata girmesi ve yargılamanın ileri bir aşamasında görevsizlik kararı vermesi, HMK'nın sistematiğine ve 'usul ekonomisi' ilkesine aykırıdır. Zira bu durum, zaman, emek ve masraf kaybına yol açar. Bununla birlikte, görev kamu düzeninden olduğu için, hakim bu eksikliği sonradan fark ettiğinde görevsizlik kararı vermek zorundadır. Ancak bu durum, mahkemenin usulü doğru işletmediğini gösterir (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-132-karsi-dava-acilabilmesinin-sartlari.html).