Bir dolandırıcılık davasında sanık, suça konu banka hesabının kartını şifresini arkasına yazarak kaybettiğini, hesabındaki hareketliliği fark edince bankayı arayıp kartı iptal ettirdiğini ve ATM'den parayı çeken kişinin kendisi olmadığını savunmuştur. Sanık, bu savunmasını ispatlamak için banka müşteri hizmetleri ses kayıtlarının ve olay anındaki MOBESE görüntülerinin getirtilmesini talep etmiş, ancak mahkeme bu talepleri 'dosyanın esasına etkili olmayacağı' gerekçesiyle reddetmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin 2021/2754 başvuru numaralı kararı ışığında, bu durumun yargılamanın hakkaniyeti üzerindeki etkisi nedir?
Bu durum, Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil/dürüst yargılanma hakkının temel unsurlarından olan 'silahların eşitliği' ve 'çelişmeli yargılama' ilkelerinin açık bir ihlali olarak değerlendirilmiştir. Gerekçeleri şunlardır: 1) Delillere Ulaşmada Eşitsizlik: Sanık, bir birey olarak bankanın ses kayıtlarına veya polisin MOBESE kayıtlarına doğrudan ulaşma imkanına sahip değildir. Bu delilleri ancak mahkeme aracılığıyla getirtebilir. Mahkemenin bu talebi reddetmesi, iddia makamının (savcılığın ve kolluğun) sahip olduğu delil toplama gücü karşısında sanığı çaresiz ve dezavantajlı bir konuma düşürür, bu da 'silahların eşitliği' ilkesini zedeler. 2) Savunma Hakkının Kısıtlanması: Çelişmeli yargılama ilkesi, sanığın sadece aleyhindeki delillere itiraz etmesini değil, aynı zamanda kendi masumiyetini ispatlayacak lehe delilleri sunmasını da kapsar. Banka ses kayıtları kartın ne zaman iptal edildiğini, MOBESE görüntüleri ise parayı çeken kişinin kim olduğunu ortaya koyarak sanığın savunmasını doğrudan ispatlayabilecek niteliktedir. Bu belirleyici delillerin toplanmaması, sanığın savunma hakkını etkin bir şekilde kullanmasını engeller. Mahkemenin talebi 'esasa etkili olmayacağı' gibi soyut bir gerekçeyle reddetmesi, gerekçeli karar hakkını da ihlal eder. Sonuç olarak AYM, bu tür bir yaklaşımla yapılan yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiğine ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/silahlarin-esitligi-ve-celismeli-yargılama-ilkelerinin-ihlali)