Anayasa'nın 90. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşme hükümleri ile iç kanun hükümlerinin çatışması halinde mahkemelerin izlemesi gereken yol nedir? Anayasa Mahkemesi'nin 2013/2187 sayılı bireysel başvuru kararında bu ilke nasıl uygulanmıştır?

Anayasa'nın 90/5. fıkrası, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmelerle kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda, 'uluslararası sözleşme hükümlerinin esas alınacağını' emreder. Bu, mahkemelere, kanun hükmünü Anayasa Mahkemesi'ne göndermeden doğrudan uygulamama ve yerine uluslararası sözleşme hükmünü uygulama yetkisi ve görevi verir. AYM, 2013/2187 sayılı kararında (evli kadının soyadı ile ilgili) tam olarak bu ilkeyi uygulamıştır. Kararda, TMK'nın 187. maddesinin AİHS ve ilgili protokollerle çatıştığı, bu nedenle derece mahkemesinin kanun hükmünü değil, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca uygulanması gereken uluslararası sözleşme hükümlerini dikkate alması gerektiği belirtilmiştir. Bu, normlar hiyerarşisinde temel haklara ilişkin uluslararası sözleşmelere üstünlük tanıyan bir 'zımni ilga' kuralıdır (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/anayasaya-aykirilik-itirazi-dilekcesi.html).