Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davalarında ispat yükü kime aittir? Davacı mirasçıların üçüncü kişi konumunda olmasının ispat faaliyetine etkisi nedir? Mahkemece dikkate alınacak 'objektif olgular' veya 'fiili karineler' nelerdir?

Muris muvazaası davalarında ispat yükü, muvazaanın varlığını iddia eden davacı mirasçıya aittir. TMK m.6 ve HMK m.190/1 uyarınca, hakkını dayandıran taraf iddia ettiği olguyu ispatla yükümlüdür. Davacı mirasçılar, miras bırakan ile davalı arasındaki sözleşmenin tarafı olmadığından üçüncü kişi konumundadırlar. Bu nedenle iddialarını tanık dahil her türlü delille kanıtlamaları mümkündür. Mahkemece, murisin asıl irade ve amacının tespiti için somut olayın özelliklerine göre 'objektif olgular' veya 'fiili karineler' dikkate alınır. Bu olgular arasında ülke/yöre gelenekleri, toplumsal eğilimler, olayların olağan akışı, murisin sözleşme yapmakta haklı/makul nedeni olup olmadığı, davalının alım gücü, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fahiş fark, taraflar ve muris arasındaki beşeri ilişki gibi hususlar yer alır. Metindeki Yargıtay kararında da murisin ekonomik durumunun iyi olması, bedel farkı, makul nedenin olmaması, murisin diğer mirasçıların haklarını istemesi, vasiyet, davalının gönderdiği paraların ilgisizliği gibi olgular muvazaa lehine değerlendirilmiştir. (TMK m.6, HMK m.190, Yargıtay içtihatları)