Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen 'elkoyulan eşyanın iadesi' (CMK m. 131) ile 'elkoyulan eşyanın elden çıkarılması' (CMK m. 132) kurumları arasındaki temel amaç ve uygulama farkları nelerdir?

Bu iki kurum amaç ve uygulama bakımından temelden farklıdır. 1. **Amaç:** 'Elkoyulan eşyanın iadesi' (CMK m. 131), elkoyma tedbirinin sona ermesiyle ilgilidir. Eşyaya delil olarak ihtiyaç kalmadığında veya müsadere edilemeyeceği anlaşıldığında, eşyanın mülkiyet hakkı sahibine geri verilerek tedbirin sonlandırılmasını amaçlar. 'Elkoyulan eşyanın elden çıkarılması' (CMK m. 132) ise, elkoyma tedbiri devam ederken, eşyanın bozulması, çürümesi veya değerinde esaslı bir kayıp meydana gelmesi tehlikesine karşı bir koruma tedbiridir. Amacı, eşyanın veya değerinin muhafazasını sağlamaktır, tedbiri sonlandırmaz. 2. **Uygulama:** İade (m. 131), eşyanın mülkiyetinin kime ait olduğu sorusunu gündeme getirir ve eşya hak sahibine (şüpheli, sanık, mağdur veya üçüncü kişi) geri verilir. Aidiyet konusunda uyuşmazlık varsa, ceza mahkemesi bu konuda karar veremez, hukuk mahkemesinde çözülmesi gerekir. Elden çıkarma (m. 132) ise, eşyanın satılarak bedelinin saklanması veya bakım ve gözetimi için bir yediemine (bu kişi şüpheli/sanık da olabilir) teslim edilmesi şeklinde uygulanır. Bu durumda mülkiyet tartışması yapılmaz, sadece eşyanın muhafazası hedeflenir. Elden çıkarma sonucu elde edilen bedel, eşyanın yerine geçer ve yargılama sonunda müsadereye karar verilirse bu bedel müsadere edilir. Elden çıkarmada, esasen elkoyma tedbiri 'fiili elkoymadan kaydi hale' dönüşerek devam eder.