Seri muhakeme usulünde mahkemenin rolü ve yetkisi, klasik muhakeme usulündeki rolüyle karşılaştırıldığında nasıl bir farklılık arz etmektedir? Mahkemenin, savcının talepnamesinde belirttiği yaptırım üzerinde değişiklik yapma yetkisi var mıdır?

Seri muhakeme usulünde (CMK m. 250), mahkemenin rolü klasik muhakemeye göre oldukça sınırlıdır ve bir denetim makamı işlevi görür. Klasik muhakemede mahkeme, delilleri serbestçe takdir ederek suçun sübutu ve cezanın bireyselleştirilmesi konusunda tam yetkili iken, seri muhakemede mahkeme öncelikle usulün doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. Metinde belirtildiği üzere, mahkeme; eylemin seri muhakeme kapsamında olup olmadığını, usulün şüpheliye kanunda öngörülen koşullarda (müdafii huzurunda) teklif edilip edilmediğini ve şüphelinin bu teklifi özgür iradesiyle kabul edip etmediğini kontrol eder. Mahkemenin, savcının belirlediği ve şüphelinin kabul ettiği yaptırım üzerinde esasa ilişkin bir değişiklik yapma hakkı yoktur. Sadece hesaplamada yapılmış bariz bir maddi hatayı düzeltebilir. Eğer usuli şartların oluşmadığına kanaat getirirse, talebi reddederek dosyayı genel hükümlere göre soruşturma yürütülmesi için Cumhuriyet Başsavcılığına geri gönderir. Bu durum, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2021/3671 E. ve 2021/6588 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, itiraz üzerine yapılacak denetimin de bu sınırlı çerçevede olması gerektiğini göstermektedir.