Muvazaa (danışıklı işlem) nedeniyle geçersiz bir sözleşmeye dayanılarak tapuda yapılan tescilin hukuki niteliği nedir ve bu tescile karşı açılan davanın sonucu ne tür bir hükümdür?

Muvazaa, tarafların gerçek iradelerine uymayan ve üçüncü kişileri aldatmak amacıyla yaptıkları bir işlemdir ve Borçlar Kanunu gereği kesin hükümsüzdür. Muvazaa nedeniyle geçersiz bir sözleşmeye (örneğin, alacaklılardan mal kaçırmak için yapılan sahte satış) dayanılarak tapuda yapılan tescil, hukuki sebepten yoksun olduğu için 'yolsuz tescil' niteliğindedir (TMK m. 1025). Bu yolsuz tescilin düzeltilmesi için açılan dava (tapu iptali ve tescil) sonucunda verilen karar, Yargıtay'a göre (Yargıtay 1. HD 2016/13787 E., 2019/6063 K.) yenilik doğurucu (inşai) bir hüküm değil, 'açıklayıcı (ihdasi)' bir hükümdür. Çünkü muvazaalı sözleşme en başından beri geçersiz olduğundan, mahkeme kararı sadece bu mevcut geçersizliği tespit edip ortaya koymaktadır; yeni bir hukuki durum yaratmamaktadır (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-108-insai-dava.html).