Sözleşmenin uyarlanması davası (TBK m. 138) ne tür bir davadır ve bu davanın kabulü halinde verilen hüküm geçmişe etkili midir?

Sözleşmenin uyarlanması davası, HMK m. 108 kapsamında bir 'inşai (yenilik doğurucu) dava' niteliğindedir. Çünkü bu dava ile mahkemeden, değişen koşullar nedeniyle taraflar arasındaki borç-alacak dengesi bozulan mevcut bir sözleşmenin içeriğinin değiştirilmesi ve yeni duruma uyarlanması talep edilmektedir. HMK m. 108/3 uyarınca, inşai davalarda verilen hükümler kural olarak geleceğe etkilidir (ex nunc). Yargıtay da bu görüşü benimsemiştir (Yargıtay 23. HD 2018/852 E., 2020/4306 K.). Bu nedenle, uyarlama davası kabul edildiğinde, mahkemenin belirlediği yeni koşullar (örneğin yeni kira bedeli) geçmişe değil, karar tarihinden veya dava tarihinden itibaren ileriye dönük olarak uygulanır. Davacının geçmişe dönük bir uyarlama talep etmesi bu nedenle mümkün değildir (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-108-insai-dava.html).