HMK m. 108 kapsamında bir 'inşai dava'nın temel amacı nedir ve inşai hükümler kural olarak geçmişe etkili midir?

HMK m. 108'e göre inşai (yenilik doğurucu) davanın temel amacı, mahkemeden yeni bir hukuki durum yaratılmasını, mevcut bir hukuki durumun içeriğinin değiştirilmesini ya da onun ortadan kaldırılmasını talep etmektir. Örneğin, boşanma davası evlilik birliğini sona erdirerek yeni bir hukuki durum yaratır. HMK m. 108/3'te açıkça belirtildiği üzere, kanunlarda aksi belirtilmedikçe, inşai hükümler kural olarak geçmişe etkili değildir (ex nunc). Yani, hüküm kesinleştiği andan itibaren geleceğe yönelik olarak sonuç doğurur. Geçmişe etkili (ex tunc) sonuç doğurması ise istisnadır ve ancak kanunda özel bir düzenleme varsa mümkündür (örneğin, evliliğin butlanı veya soybağının reddi davaları gibi). (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-108-insai-dava.html).