CMK m. 12/3'e göre, 'ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi'nin yetkili kılınması, hangi koşulların bir arada gerçekleşmesine bağlıdır? Bu kuralın ceza muhakemesindeki işlevi nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #124232

Bu kuralın uygulanabilmesi için, CMK'daki diğer tüm yetki kurallarının uygulanamaz hale gelmesi gerekir. Yani şu koşulların bir arada bulunması lazımdır: 1) Suçun işlendiği yerin belli olmaması, 2) Şüpheli veya sanığın yakalanmamış olması, 3) Şüpheli veya sanığın Türkiye'de bir yerleşim yerinin bulunmaması, 4) Şüpheli veya sanığın Türkiye'de en son adresinin de belli olmaması. Bu dört koşul birlikte gerçekleştiğinde, yetki konusunda tam bir belirsizlik ortaya çıkar. İşte CMK m. 12/3, bu yetki boşluğunu doldurmak için devreye girer. Bu kuralın işlevi, yargılamanın sürüncemede kalmasını önlemek ve her ne olursa olsun bir mahkemenin davaya bakmasını sağlamaktır. 'İlk usul işlemi', soruşturma kapsamında yapılan ilk hukuki işlemdir (örneğin, bir tanığın ifadesinin alınması, bir arama kararının icrası vb.). Bu işlemin yapıldığı yer mahkemesi, sırf yargılamayı başlatabilmek için yetkili kabul edilir.