YHGK'nın 2024/99 sayılı kararında, bayilik sözleşmesinde 'ihtarname keşidesine ve mahkeme kararı alınmasına gerek kalmaksızın ilk yazılı talep üzerine cezai şartın ödeneceği' hükmünün bulunması, cezai şartın niteliğini nasıl etkiler? Bu tür bir hükmün hukuki geçerliliği nedir?

Bu tür bir hüküm, cezai şartın 'muacceliyet' (istenebilir hale gelme) koşullarını düzenler ve hukuken geçerlidir. Sözleşme serbestisi ilkesi (TBK m. 26) çerçevesinde taraflar, borcun muacceliyet anını ve koşullarını belirleyebilirler. Normalde bir cezai şartın talep edilebilmesi için, borçlunun temerrüde düşürülmesi (genellikle bir ihtar ile) ve borcun mahkeme kararıyla tespit edilmesi gerekebilir. Ancak sözleşmedeki bu hüküm, bu usuli adımları ortadan kaldırmaktadır. Bu hükümle, cezai şart alacağı, sözleşmeye aykırılık gerçekleştiği anda ve alacaklının yapacağı 'ilk yazılı talep' ile muaccel hale gelir. Bu, alacaklının durumunu güçlendiren ve tahsilatı kolaylaştıran bir düzenlemedir. Cezai şartın niteliğini (seçimlik, ifaya ekli vb.) değiştirmez, sadece onun talep edilebilir hale gelme anını ve şeklini basitleştirir. Bu tür hükümler, özellikle ticari sözleşmelerde sıkça kullanılır ve geçerlidir.