7315 sayılı Kanuna göre yapılan arşiv araştırması sonucunda, bir memur adayının atanmasının uygun görülmemesine ilişkin karara karşı, adayın açacağı iptal davasında idare, 'takdir yetkisi' savunmasını ileri sürebilir mi? İdari yargının bu savunma karşısındaki denetiminin kapsamı ne olmalıdır?

Evet, idare bu savunmayı ileri sürebilir, çünkü memuriyete atama işlemi idarenin takdir yetkisi içinde kalan bir işlemdir. Ancak idari yargı, bu savunma karşısında pasif kalamaz. İdarenin takdir yetkisi, 'bağlı yetki' olmadığı anlamına gelir, ancak 'keyfi yetki' olduğu anlamına gelmez. İdari yargının denetimi, 'yerindelik denetimi yasağını' aşmadan, idarenin takdir yetkisini hukuka uygun kullanıp kullanmadığını denetlemektir. Bu denetimin kapsamı şunları içerir: 1) İdarenin, kararını kanunda belirtilen sebep ve amaca uygun olarak verip vermediği (sebep ve amaç unsurları yönünden denetim). 2) Karara dayanak alınan olguların (arşiv araştırması bulgularının) somut, doğru ve güvenilir olup olmadığı. 3) Verilen kararın, 'ölçülülük' ilkesine ve 'eşitlik' ilkesine uygun olup olmadığı. 4) Kararın, suçsuzluk karinesi gibi temel hukuk ilkelerini ihlal edip etmediği. Mahkeme, idarenin yerine geçerek 'ben olsam atardım' diyemez, ancak idarenin kararının hukuki dayanaktan yoksun, keyfi veya orantısız olduğu sonucuna varırsa, işlemi iptal edebilir.