YHGK'nın E. 2023/11-503, K. 2024/99 sayılı kararında, bayilik sözleşmesinin feshinden sonra davalı tarafından yapılan 40.000 TL'lik ödemenin, davacı tarafından 'ihtirazi kayıt konulmadan' kabul edilmesi, ilk derece mahkemesi tarafından neden 'cezai şart alacağından vazgeçme' olarak yorumlanmıştır? Bu yorumun hukuki dayanağı nedir?

İlk derece mahkemesinin bu yorumunun hukuki dayanağı, TBK m. 132'de düzenlenen 'ibra' (borçtan kurtarma) sözleşmesinin zımni (örtülü) olarak gerçekleştiği varsayımıdır. İbra, alacaklının borçluyla yaptığı bir sözleşmeyle alacağından vazgeçmesidir. Somut olayda, davacı ana firma, hem cari hesap alacağını hem de cezai şart alacağını talep etmektedir. Davalı bayi, ihtilaf sürerken 40.000 TL ödeme yapmış ve davacı da bu parayı kabul ederek karşılığında teminat mektubunu iade etmiştir. İlk derece mahkemesi, bu davranışı, davacının yaptığı tahsilatla tüm alacaklarının (cari hesap ve cezai şart dahil) sona erdiğini kabul ettiği ve kalan alacağından zımnen feragat ettiği şeklinde yorumlamıştır. Teminat mektubunun iadesi ve ticari defterlerdeki hesapların sıfırlanması da bu zımni feragat iradesini destekleyen eylemler olarak görülmüştür. Bu yorum, bir borcun kısmen ödenmesinin, alacaklının davranışlarına göre tüm borç için bir sulh veya ibra anlamına gelebileceği ilkesine dayanır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay, bu yorumu sözleşmedeki özel hükümler nedeniyle isabetli bulmamıştır.