Ceza Muhakemesi Hukukunda, iddianamenin ve hükmün konusunun 'fiil' olması ne anlama gelir? Mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin dışına çıkarak, yargılama sırasında ortaya çıkan başka bir fiilden dolayı sanığa ceza verebilir mi?

İddianamenin ve hükmün konusunun 'fiil' olması, 'davasız yargılama olmaz' (ne ultra petita) ilkesinin bir gereğidir (CMK m. 225/1). Bu, mahkemenin ancak Cumhuriyet savcısının iddianamede somut olay ve delillerle anlattığı ve sınırlarını çizdiği 'fiil' hakkında yargılama yapabileceği ve hüküm kurabileceği anlamına gelir. Fiil, sanığın dış dünyada gerçekleştirdiği somut eylemdir. Mahkeme, yargılama sırasında sanığın, iddianamede konu edilmeyen tamamen farklı, bağımsız bir fiilini daha işlediğini öğrenirse, bu fiilden dolayı aynı davada ceza veremez. Bu yeni fiil hakkında hüküm kurulabilmesi için, Cumhuriyet savcısının bu fiil hakkında ayrı bir soruşturma yapıp yeni bir iddianame düzenlemesi ve yeni bir kamu davası açması gerekir. Mahkemenin iddianame dışındaki bir fiilden hüküm kurması, 'savunma hakkının ihlali' ve 'kanuna mutlak aykırılık' hali oluşturur.