Bir bayilik sözleşmesinde, bayinin yıllık asgari alım taahhüdünü birkaç yıl boyunca yerine getirmemesine rağmen, ana firmanın (sağlayıcının) bu yıllar için ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ürün vermeye devam etmesi, ana firmanın cezai şart talep hakkını ortadan kaldırır mı? Sözleşmede 'hakların zamanında kullanılmamasının feragat anlamına gelmeyeceği' yönünde bir hüküm bulunması durumu nasıl etkiler? (YHGK E. 2023/11-503, K. 2024/99)

Genel kural olarak, ifaya ekli ceza koşulunun (TBK m. 179/2) talep edilebilmesi için, alacaklının ifayı çekincesiz (ihtirazi kayıtsız) olarak kabul etmemiş olması gerekir. Bu bağlamda, ana firmanın ihtirazi kayıt koymadan ürün vermeye devam etmesi, TMK m. 2'deki dürüstlük kuralı gereğince zımni bir feragat olarak yorumlanabilir ve bayide cezai şart istenmeyeceğine dair haklı bir güven oluşturabilir. Ancak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun E. 2023/11-503, K. 2024/99 sayılı kararında da vurgulandığı gibi, eğer taraflar arasındaki sözleşmede 'hakların bir kaçının ... zamanında kullanılmaması, ... bu haklardan feragat ettiği anlamına gelmeyeceği' gibi açık bir hüküm varsa, bu özel hüküm genel kuralın önüne geçer. Bu durumda, ana firma ihtirazi kayıt koymamış olsa bile, sözleşmedeki bu hükme dayanarak geçmiş yıllara ait cezai şart alacağını talep etme hakkını korur. Çünkü sözleşme serbestisi ilkesi gereği, taraflar ihtirazi kayıt şartını sözleşmeyle bertaraf edebilirler.