5271 sayılı CMK'nın 12. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, yetkili mahkemenin 'ilk usul işleminin yapıldığı yer' olarak belirlenmesi, hangi koşulların varlığına bağlıdır?

Bu kural, CMK'daki kademeli yetki kurallarının en sonuncusudur ve bir 'yedek yetki kuralı' niteliğindedir. Bu kuralın uygulanabilmesi için, önceki tüm yetki kurallarının tüketilmiş ve yetkili bir mahkemenin belirlenememiş olması gerekir. Yani, şu koşulların bir arada bulunması zorunludur: 1. Suçun işlendiği yer belli olmamalıdır (CMK m. 12/1, ilk kural). 2. Şüpheli veya sanık yakalanmamış olmalıdır (CMK m. 12/1, ikinci kural). 3. Şüphelinin veya sanığın Türkiye'de bir yerleşim yeri bulunmamalıdır (CMK m. 12/1, üçüncü kural). 4. Şüphelinin veya sanığın Türkiye'de en son adresinin bulunduğu bir yer de olmamalıdır (CMK m. 12/2). Ancak bu dört koşulun hepsi bir arada gerçekleşirse, yani sanığa veya suça ilişkin hiçbir coğrafi bağlantı kurulamıyorsa, son çare olarak, soruşturmaya ilişkin ilk usul işleminin (örneğin, suçun ihbar edildiği, ilk tutanağın tutulduğu, mağdurun ilk ifadesinin alındığı yer) yapıldığı yer mahkemesi yetkili kabul edilir. Bu, davasızlığı önlemeye yönelik nihai bir çözümdür.