6098 sayılı TBK m. 179'da düzenlenen ceza koşulu (cezai şart) türleri, tarafların iradeleriyle değiştirilebilir mi? Yani, kanunda 'seçimlik' olarak düzenlenen bir durum için taraflar 'ifaya ekli' ceza koşulu kararlaştırabilirler mi?

Evet, kararlaştırabilirler. TBK m. 179'da yer alan ceza koşuluna ilişkin hükümler, kural olarak **emredici nitelikte değildir**, tamamlayıcı hukuk kurallarıdır. Maddenin istisnası, fahiş cezanın indirilmesine ilişkin m. 182/3 hükmüdür. Bu nedenle, taraflar, sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde, kanundaki düzenlemenin aksini kararlaştırabilirler. Örneğin, TBK m. 179/1, 'sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi' (örneğin, ayıplı mal teslimi) hali için 'seçimlik ceza koşulu'nu (ya ifa ya ceza) kural olarak benimsemiştir. Ancak taraflar, sözleşmelerine, 'ayıplı mal teslim edilmesi halinde, satıcı hem malı ayıpsız bir misliyle değiştirecek hem de ayrıca 50.000 TL ceza ödeyecektir' şeklinde bir hüküm koyarak, bu durumu bir **'ifaya ekli ceza koşulu'** haline getirebilirler. Aynı şekilde, kanunda 'ifaya ekli' olarak düzenlenen gecikme hali için de taraflar, 'gecikme halinde alacaklı ya gecikmiş ifayı ya da ifadan vazgeçerek cezayı isteyebilir' diyerek bunu bir 'seçimlik ceza koşulu' olarak kararlaştırabilirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2023/11-503 E. sayılı kararında da ceza koşuluna ilişkin hükümlerin emredici nitelikte olmadığı vurgulanmıştır.