6098 sayılı TBK m. 179/2 uyarınca, ifaya ekli ceza koşulunun talep edilebilmesi için alacaklının ifayı 'çekincesiz olarak kabul etmiş olmaması' gerekir. Bu 'çekince (ihtirazi kayıt)' hangi anda ve ne şekilde ileri sürülmelidir?

'Çekince' veya 'ihtirazi kayıt', alacaklının, borçlunun gecikmiş veya ayıplı ifasını kabul ederken, bu ifaya rağmen sözleşmeden doğan diğer haklarını (özellikle ceza koşulu talep etme hakkını) saklı tuttuğunu bildiren bir irade beyanıdır. **İleri Sürülme Anı:** Bu çekincenin, en geç **ifa anında** borçluya bildirilmesi gerekir. İfa tamamlandıktan ve borçlu borçtan kurtulduktan sonra ileri sürülen bir çekincenin hukuki bir etkisi olmaz. **İleri Sürülme Şekli:** Kanunda özel bir şekil şartı öngörülmemiştir. Bu nedenle çekince; - **Açıkça ve Yazılı Olarak:** Teslim-kabul tutanağına 'gecikmeden doğan cezai şart hakkım saklıdır' şeklinde bir şerh düşülerek, - **Sözlü Olarak:** İfa anında borçluya bu hakkın saklı tutulduğunun sözlü olarak bildirilmesiyle (ancak bu durum ispat açısından zordur), - **Zımni (Örtülü) Davranışla:** İfayı kabulden hemen önce borçluya bu yönde bir ihtarname gönderilmesi veya iş bedelinden ceza koşulu miktarının kesilerek ödenmesi gibi, hakkın saklı tutulduğunu açıkça gösteren bir eylemle ileri sürülebilir. Önemli olan, alacaklının, ifayı kabul ederken ceza koşulu hakkından feragat etmediği yönündeki iradesini, ifa anında veya hemen öncesinde borçluya ulaştırmasıdır. (Bkz: YHGK E. 2023/11-503, K. 2024/99)