7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda ataması yapılmayan bir kişinin, bu idari işleme karşı açacağı iptal davasında, idarenin 'takdir yetkisi' savunması karşısında mahkemenin yapması gereken denetim ne olmalıdır?

İdarenin, bir kişinin kamu görevine atanması konusunda 'takdir yetkisi' bulunduğu doğrudur. Ancak bu yetki, sınırsız ve keyfi bir yetki değildir. Atamanın yapılmamasına ilişkin idari işleme karşı açılan bir iptal davasında, mahkemenin, idarenin 'takdir yetkisi' savunması karşısında yapması gereken denetim, bir 'yerindelik denetimi' değil, bir 'hukukilik denetimidir'. Bu hukukilik denetimi şu unsurları içermelidir: 1. **Yetki ve Şekil Denetimi:** İşlem, yetkili makam tarafından, kanunda öngörülen usule (örneğin, Değerlendirme Komisyonu'nun raporu) uygun olarak mı tesis edilmiştir? 2. **Sebep Unsurunun Denetimi:** İdarenin, atamama kararına dayanak yaptığı sebep (arşiv araştırması veya güvenlik soruşturmasında ortaya çıkan olgu) hukuken geçerli, somut ve gerçek midir? Örneğin, dayanak yapılan 'olgusal veri', bir dedikodudan veya doğrulanmamış bir ihbardan mı ibarettir, yoksa somut delillere mi dayanmaktadır? 3. **Amaç Unsurunun Denetimi:** İşlem, kanunun amacı olan 'kamu hizmetinin ehil kişilerce yürütülmesi' amacına mı hizmet etmektedir, yoksa keyfi, siyasi veya ayrımcı bir amaçla mı tesis edilmiştir? 4. **Ölçülülük Denetimi:** Ortaya konulan sebep, kişinin kamu görevine girme hakkını tamamen ortadan kaldıracak kadar ağır ve orantılı mıdır? Mahkeme, idarenin yerine geçerek 'ben olsam atardım' şeklinde bir yerindelik denetimi yapamaz, ancak idarenin takdir yetkisini kullanırken hukukun genel ilkelerine, kanuna ve ölçülülük ilkesine uyup uymadığını etkin bir şekilde denetlemek zorundadır. (Bkz: sen.av.tr/tr/makale/guvenlik-sorusturmasi-ve-arsiv-arastirmasi-sinirlarinin-genisligi-ve-yerindeligi-tartismasi)