Anlaşmalı boşanma protokolüne, taraflardan birinin belirli bir edimi yerine getirmemesi halinde uygulanmak üzere 'cezai şart' konulabilir mi? Böyle bir cezai şartın fahiş olması durumunda hakimin müdahale yetkisi var mıdır?

Evet, anlaşmalı boşanma protokolüne cezai şart konulması hukuken mümkündür. Taraflar, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin edimlerin (tazminatın zamanında ödenmemesi, mal devrinin yapılmaması vb.) ifasını güvence altına almak için cezai şart kararlaştırabilirler. Bu durum, genel hükümlere, yani 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 179-182. maddelerine tabidir. Eğer kararlaştırılan cezai şart fahiş ise, yani borçlunun ekonomik durumunu sarsacak derecede aşırı ise, hâkimin müdahale yetkisi bulunmaktadır. TBK m. 182/son fıkrası, 'Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.' hükmünü amirdir. Bu hüküm emredici nitelikte olup, taraflar aksini kararlaştıramazlar. Dolayısıyla, anlaşmalı boşanma protokolündeki cezai şartın fahiş olduğuna kanaat getiren Aile Mahkemesi hâkimi, bu miktarı re'sen (kendiliğinden) indirebilir. (Bkz: oner.av.tr/anlasmali-bosanma-protokolu/)