Yurt dışına çıkış yasağı adli kontrol tedbiri ile CMK m.109/3-k'deki 'belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek' tedbiri arasındaki farkı, korunan menfaat ve tedbirin kapsamı açısından açıklayınız. Hakim, bir sanığın sadece belirli bir şehri terk etmesini engellemek amacıyla 'yurt dışına çıkış yasağı' kararı verebilir mi?

Bu iki tedbir arasında kapsam ve amaç açısından net bir fark vardır: - Yurt Dışına Çıkış Yasağı (CMK m.109/3-a): Bu tedbirin kapsamı, Türkiye Cumhuriyeti'nin tamamıdır. Amacı, şüpheli veya sanığın ülke sınırları dışına çıkarak yargılamadan kaçmasını ve adaletin tecellisini engellemesini önlemektir. Korunan menfaat, ulusal yargı yetkisinin ve ceza adaletinin etkinliğidir. Sanık, bu tedbir altındayken Türkiye içindeki tüm şehirlere serbestçe seyahat edebilir. - Belirli Bir Yerleşim Bölgesini Terk Etmemek (CMK m.109/3-k): Bu tedbir, daha dar kapsamlıdır ve 'konutu terk etmemek' (ev hapsi) tedbirinden daha hafiftir. Kapsamı, hakimin belirleyeceği bir il veya ilçe sınırıdır (örneğin, 'İstanbul il sınırlarını terk etmemek'). Amacı, sanığın belirli bir coğrafi alanda kalmasını sağlayarak ona daha kolay ulaşılabilmesini temin etmek, mağdur veya tanıklara yakınlaşmasını engellemek gibi daha spesifik olabilir. Hakim, bir sanığın sadece belirli bir şehri terk etmesini engellemek amacıyla 'yurt dışına çıkış yasağı' kararı veremez. Bu, tedbirlerin amaçlarına ve 'ölçülülük' ilkesine aykırı olur. Eğer amaç sanığın sadece İstanbul'da kalmasını sağlamaksa, uygulanması gereken tedbir CMK m.109/3-k'dir. Bu amaca ulaşmak için sanığın tüm Türkiye'deki seyahat özgürlüğünü kısıtlamayıp sadece yurt dışına çıkışını engelleyen m.109/3-a'yı uygulamak, amaçla araç arasında orantısızlık yaratır. Hakim, ulaşmak istediği amaca en uygun ve kişi özgürlüğüne en az müdahale eden tedbiri seçmekle yükümlüdür. (Kaynak: yurtdisina-cikis-yasagi-nedir-nasil-kaldirilir)