5237 sayılı TCK'da düzenlenen 'çifte (mükerrer) değerlendirme yasağı' (non bis in idem in peius) ilkesini, TCK m.61/3 hükmü çerçevesinde tanımlayınız. TCK m.168'de düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulandığı bir hırsızlık suçunda, zararın giderilmesinin hem TCK m.61 uyarınca temel cezanın belirlenmesinde hem de TCK m.62 uyarınca takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınması bu yasağı ihlal eder mi?

'Çifte değerlendirme yasağı', bir fiilin suçun kanuni tanımındaki bir unsuru veya nitelikli halini oluşturan bir özelliğinin, TCK m.61 uyarınca temel cezanın belirlenmesinde ayrıca ve yeniden aleyhe bir kriter olarak kullanılmasını engelleyen ilkedir. TCK m.61/3 bu yasağı açıkça düzenler. Örneğin, kasten öldürme suçunun nitelikli hali olan 'tasarlama', temel ceza belirlenirken 'kastın yoğunluğu' olarak ayrıca değerlendirilemez. Sorudaki senaryoda ise yasağın lehe mükerrer uygulama şeklinde ihlali söz konusudur. TCK m.168, zararın giderilmesi halinde cezada indirim yapılmasını öngören özel bir etkin pişmanlık hükmüdür. Failin zararı gidermesi nedeniyle TCK m.168'den zaten indirim alacak olması karşısında, aynı 'zararı giderme' eyleminin, TCK m.61/1-e ('meydana gelen zararın ağırlığı' kriterinin tersinden yorumuyla) uyarınca temel cezanın alt sınırdan belirlenmesine veya TCK m.62 uyarınca 'failin fiilden sonraki davranışları' kapsamında bir takdiri indirim nedeni olarak ikinci kez dikkate alınması, aynı lehe durumun birden fazla kez değerlendirilmesi anlamına gelir ve çifte değerlendirme yasağının ruhuna aykırıdır. Zararın giderilmesi, öncelikle özel hüküm olan TCK m.168 kapsamında değerlendirilmeli, başka hükümlerin uygulanmasında gerekçe olarak kullanılmamalıdır. (Kaynak: cifte-mukerrer-degerlendirme-yasagi)