TCK m.10, yabancı ülkede Türkiye adına görev yapan bir memurun işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede mahkûm olsa bile Türkiye'de yeniden yargılanacağını düzenlemektedir. Bu hükmün, ceza hukukunun temel ilkelerinden olan 'non bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama) ilkesi karşısındaki konumunu ve bu istisnanın ardındaki devlet egemenliği anlayışını tartışınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #122646

'Non bis in idem' ilkesi, bir kişinin aynı fiilden dolayı birden fazla kez yargılanmasını ve cezalandırılmasını yasaklar. Bu ilke, TCK'nın genel sisteminde, özellikle yurt dışında işlenen suçlarda (TCK m.11, 12, 13) yabancı ülkede verilmiş kesin bir hükmün Türkiye'de yeniden yargılamaya engel olması şeklinde kendini gösterir. Ancak, TCK m.10 bu ilkeye önemli bir istisna getirir. Bu istisnanın temelinde, 'devletin koruma (himaye)' ilkesinin özel bir yansıması yatar. Türkiye adına yurt dışında görev yapan bir memurun işlediği suç, sadece o kişinin şahsına değil, aynı zamanda temsil ettiği Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin itibarına ve güvenilirliğine de zarar verir. Kanun koyucu, bu tür 'görev suçlarının' yargılanması ve cezalandırılması konusundaki takdir yetkisini yabancı bir devletin yargı organlarına bırakmak istememiştir. Devletin kendi egemenlik alanının bir uzantısı olarak gördüğü görevlilerinin eylemleri üzerindeki yargı yetkisini mutlak tutma iradesi, 'non bis in idem' ilkesine üstün gelmektedir. Bu, devletin kendi memurları üzerindeki disiplin ve ceza yetkisini, yabancı bir mahkemenin kararından bağımsız olarak kullanma ve kendi kamu düzenini koruma amacının bir sonucudur.