775 sayılı Gecekondu Kanunu m.18'e ilişkin Anayasa Mahkemesi kararında (E.2023/191), iptal edilen '...hiçbir karar alınmasına lüzum kalmaksızın, belediye veya Devlet zabıtası tarafından derhal yıktırılır.' bölümünün iptali nedeniyle, fıkranın geri kalan kısmının da 6216 sayılı Kanun'un 43/4. maddesi gereğince iptal edilmesinin hukuki mantığı nedir?

Bu durumun hukuki mantığı, 6216 sayılı Kanun'un 43/4. fıkrasında düzenlenen 'fonksiyonel bağlılık' veya 'uygulanma imkanını yitirme' ilkesidir. Bu fıkra, 'Kanunun ... belirli kurallarının iptali, diğer kurallarının veya tümünün uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa, bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebilir' hükmünü içerir. Somut olayda, AYM, 775 sayılı Kanun m.18'in 'hiçbir karar alınmaksızın derhal yıktırma' eylemini düzenleyen çekirdek kısmını iptal etmiştir. Fıkranın geri kalan kısmı ise, bu kanun yürürlüğe girdikten sonra belirli kamu arazilerinde yapılacak izinsiz yapıların kimler tarafından ve hangi koşullarda yıktırılacağını düzenleyen bir çerçeve çizmektedir. Yıktırma eyleminin usulüne ilişkin temel hüküm iptal edilince, fıkranın geri kalan kısımları tek başına bir anlam ifade etmez ve uygulanma kabiliyetini yitirir. Yani, 'kimin yıktıracağı' ve 'hangi yapıların yıktırılacağı' hükümleri, 'nasıl yıktırılacağı'na ilişkin ana hüküm olmadan havada kalır. AYM, bu nedenle, ana hükmün iptaliyle anlamsız ve uygulanamaz hale gelen fıkranın kalan kısmını da, hukuki istikrarı ve kanun metninin bütünlüğünü sağlamak amacıyla aynı kararla iptal etmiştir.