7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) ile 4721 sayılı TMK'nın 407. ve 471. maddelerinde hükümlülere vasi atanması konusunda yapılan değişikliklerin temel gerekçesi nedir ve bu değişiklikler hangi temel hak ile doğrudan ilişkilidir?

Bu değişikliklerin temel gerekçesi, Anayasa Mahkemesi'nin 22.03.2023 tarihli, 2022/105 E. ve 2023/54 K. sayılı iptal kararıdır. AYM, eski TMK m. 407'de yer alan 'bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her erginin' otomatik olarak ve kendi iradesine bakılmaksızın kısıtlanmasını Anayasa'ya aykırı bulmuştur. Bu iptal kararının temelinde, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan 'kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı' ile bağlantılı olan 'özel hayata saygı hakkı' (Anayasa m. 20) yatmaktadır. AYM, cezaevinde olmanın tek başına bir kişinin fiil ehliyetini kullanmaktan aciz olduğu anlamına gelmeyeceğini, bu tür genel ve otomatik bir kısıtlamanın ölçülülük ilkesine aykırı olduğunu belirtmiştir. 8. Yargı Paketi, bu iptal kararı doğrultusunda TMK'yı yeniden düzenlemiştir. Yeni düzenleme, kısıtlamayı otomatik bir sonuç olmaktan çıkarıp, hapis cezasının süresine ve hükümlünün talebi ile kişiliğinin veya malvarlığının korunması gerekliliğine bağlayarak, temel haklara yapılan müdahaleyi daha ölçülü ve bireyselleştirilmiş bir hale getirmeyi amaçlamaktadır.