Mülga İYUK m. 54'te düzenlenen 'kararın düzeltilmesi' yolu ile 6545 sayılı Kanun sonrası sisteme giren 'istinaf' kanun yolu arasındaki temel felsefi fark nedir?

İki kanun yolu arasındaki temel felsefi fark, denetimin kapsamı ve yargılama sisteminin yapısıyla ilgilidir. 'Kararın Düzeltilmesi' (mülga İYUK m. 54), iki dereceli bir yargılama sisteminde (İlk Derece Mahkemesi -> Temyiz/Danıştay) en üst merci olan Danıştay'ın kendi verdiği karardaki çok istisnai ve bariz hataları (kararda çelişki, esasa etkili iddianın karşılanmaması vb.) düzeltmesini amaçlayan, olağanüstü nitelikte ve dar kapsamlı bir kanun yoluydu. Denetim, sadece Danıştay kararının kendisiyle sınırlıydı. 'İstinaf' (İYUK m. 45) ise, üç dereceli bir yargılama sisteminin (İlk Derece -> İstinaf/BİM -> Temyiz/Danıştay) orta kademesini oluşturan olağan bir kanun yoludur. İstinafın temel felsefesi, ilk derece mahkemesi kararını hem 'hukuki' yönden (hukuk kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı) hem de 'maddi vaka' yönünden (delillerin doğru değerlendirilip değerlendirilmediği) yeniden incelemektir. İstinaf, adeta ilk derece mahkemesi gibi davayı yeniden ele alır ve kural olarak kendisi yeni bir karar verir. Kararın düzeltilmesi, mevcut karardaki hatayı gidermeyi amaçlarken; istinaf, ilk derece mahkemesi kararını tamamen kaldırıp yerine yeni bir karar koymayı amaçlayan daha kapsamlı ve temel bir denetim yoludur.