Bir imar planı değişikliği yapma yetkisi hangi idarelere aittir ve bu yetkinin asıl sahibi ile istisnai olarak yetkilendirilen kurumlar arasındaki ilişki nasıldır?

Metindeki açıklamalara göre, imar planı ve imar planı değişikliği yapma yetkisi, 'yetki ve usulde paralellik' ilkesi gereğince, plan yapma yetkisine sahip olan idareye aittir. İmar Kanunu m. 8'e göre bu yetkinin asıl sahibi 'mahalli idareler'dir. Bu kapsamda: - Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili 'belediyeler' (belediye meclisi onayıyla), - Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde ise 'valilikler' (il özel idareleri) yetkilidir. Ancak kanun, belirli özel durumlar için bu genel kurala istisnalar getirmiş ve merkezi idareye veya özel kuruluşlara da plan yapma/değiştirme yetkisi tanımıştır. Bu istisnai yetkiler şunlardır: - Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı: Kamu yapıları, enerji tesisleri, toplu konut uygulamaları, afet durumları, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten planlar gibi kamusal önemi yüksek ve stratejik konularda re'sen plan yapma, yaptırma, değiştirme ve onaylama yetkisine sahiptir (İmar Kanunu m. 9). - Kültür ve Turizm Bakanlığı: Turizm bölgeleri ve kültürel alanlarda belirli yetkilere sahiptir. - Özelleştirme Yüksek Kurulu: Özelleştirme programına alınan kuruluşlara ait arsa ve arazilerde yetkilidir. - Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ): Kendi mülkiyetindeki arazilerde ve toplu konut uygulama alanlarında her ölçekte plan yapma ve değiştirme yetkisine sahiptir. - Karayolları Genel Müdürlüğü: Otoyol, devlet ve il yolları güzergahlarında plan hazırlama yetkisine sahiptir. - Organize Sanayi Bölgeleri: Kendi yetki alanları içinde imar planı yapma ve değiştirme yetkisine sahiptirler. Bu istisnai yetkiler, genel kural olan mahalli idare yetkisini o özel alan için ortadan kaldırır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr_makale_imar-plani-degisikligi/)