Suça teşebbüste 'şahısta hata' ve 'hedefte/isabette sapma' hallerinin hukuki sonuçlarını, teşebbüs hükümleri açısından karşılaştırarak açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #120695

Şahısta hata ve hedefte sapma, failin kastettiği sonuç ile gerçekleşen sonuç arasındaki uyumsuzluk halleridir, ancak hukuki sonuçları farklıdır. 1) Şahısta Hata: Fail, eylemini yönelttiği kişinin, aslında hedeflediği kişi olduğu konusunda yanılmaktadır. A'yı öldürmek isterken, karanlıkta B'yi A zannedip ateş eder ve B'yi öldürür. Burada, failin kastı bir insanı öldürmektir ve bu kastı gerçekleşmiştir. Hedeflediği kişi ile isabet alan kişi aynıdır. Hukuken, 'insan öldürme' suçu açısından şahısların kimliğinin bir önemi yoktur (eşdeğerlik teorisi). Bu nedenle, fail tamamlanmış 'kasten öldürme' suçundan sorumlu tutulur. Burada teşebbüsten söz edilemez çünkü suç tamamlanmıştır. Eğer B'yi yaralasaydı, B'ye karşı 'kasten öldürmeye teşebbüs' suçundan sorumlu olurdu. 2) Hedefte/İsabette Sapma: Fail, hedeflediği kişiyi doğru tespit etmiş, ancak icra hareketindeki bir sapma nedeniyle (örneğin, elinin titremesi, kurşunun sekmesi) hedeflediği kişi yerine başka birini vurmuştur. A'yı öldürmek için ateş etmiş, kurşun A'ya isabet etmemiş ama yoldan geçen B'ye isabet ederek B'yi yaralamıştır. Bu durumda, hukuki sonuçlar ayrıştırılır: a) Hedeflenen Kişi (A) Bakımından: Fail, A'yı öldürmeye yönelik icra hareketlerine başlamış ancak neticeyi elde edememiştir. Bu nedenle, A'ya karşı 'kasten öldürmeye teşebbüs' suçu oluşur. b) İsabet Alan Kişi (B) Bakımından: Failin B'ye yönelik bir kastı yoktur. B'nin yaralanması, istenmeyen bir sonuçtur. Bu neticeden dolayı failin sorumluluğu, en azından taksiri olup olmadığına göre belirlenir. Genellikle 'taksirle yaralama' suçu oluşur. Bazı durumlarda olası kastla yaralama da tartışılabilir. Özetle; şahısta hatada tek bir tamamlanmış suç varken, hedefte sapmada genellikle bir suça teşebbüs ve bir de taksirli veya olası kastla işlenmiş tamamlanmış suç olmak üzere iki ayrı suçun içtimaı söz konusu olur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr_makale_suca-tesebbus/)