İştirak nafakası nedir ve boşanma davasında taraflar talep etmese dahi hakimin bu konuda karar verme yükümlülüğü var mıdır? Yükümlülüğün hukuki dayanağını açıklayınız.

İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık sonucunda velayet hakkı kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve diğer zorunlu giderlerine ekonomik gücü oranında yapacağı parasal katkıdır (TMK m. 182/2). Bu nafakanın temel amacı, boşanmanın çocuklar üzerindeki olumsuz maddi etkilerini azaltmak ve çocuğun gelişiminin aksamadan devamını sağlamaktır. Boşanma davasında taraflar iştirak nafakası talep etmemiş olsalar, hatta bu konuda anlaşarak istemediklerini belirtmiş olsalar dahi, hakimin bu konuda re'sen (kendiliğinden) bir karar verme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğün hukuki dayanağı, iştirak nafakasının 'kamu düzenine' ilişkin olmasıdır. Çocuğun korunması ve üstün yararı ilkesi, tarafların iradesinden daha üstün bir hukuki menfaattir. Yargıtay kararlarında da (örneğin Y 2. HD, 11/12/2018 T., 2018/2315 E. 2018/14320 K.) bu hususun hakim tarafından görevi gereği kendiliğinden dikkate alınması gerektiği açıkça vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, hakim, velayeti bir tarafa verirken, diğer taraf aleyhine çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynin ekonomik durumu doğrultusunda bir iştirak nafakasına hükmetmek zorundadır. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr_makale_istirak-nafakasi-davasi/)