Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin zaman bakımından yetkisi (jurisdiction ratione temporis), 'suç ve ceza içeren kanunların geçmişe yürümezliği' ilkesini nasıl yansıtmaktadır? Roma Statüsü'nün 11. maddesi, sonradan taraf olan bir devlet için bu kurala bir istisna getirir mi?

UCM'nin zaman bakımından yetkisi, ceza hukukunun evrensel ilkelerinden olan 'kanunların geçmişe yürümezliği' (lex retro non agit) ilkesini tam olarak yansıtmaktadır. Roma Statüsü'nün 11. maddesinin 1. fıkrasına göre Mahkeme, sadece Statü'nün yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2002 tarihinden sonra işlenen suçlar üzerinde yargı yetkisine sahiptir. Bu, geriye dönük yargılama yasağının açık bir ifadesidir. Statü, bu yönüyle, kurulmalarından önce işlenen fiilleri yargılayan ad-hoc mahkemelerden (Nürnberg, Tokyo, Yugoslavya, Ruanda) ayrılır. Statü'nün 11. maddesinin 2. fıkrası ise, sonradan taraf olan bir devlet için bu kurala, devletin kendi iradesine bağlı bir istisna getirir. Buna göre, Statü'ye sonradan taraf olan bir devlet, 'beyanda bulunarak', Statü'nün genel yürürlük tarihi olan 1 Temmuz 2002'ye kadar geriye dönük olarak Mahkemenin yargı yetkisini kabul edebilir. Ancak bu, Mahkemenin re'sen uyguladığı bir geriye yürüme değil, devletin egemenlik hakkını kullanarak geçmişe yönelik bir yargı yetkisini 'iradi' olarak tanımasıdır. Bu beyan olmadan, yetki sadece taraf olma tarihinden itibaren başlar. (barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/uluslararasi-ceza-mahkemesi-savciliginin-sorusturma-yetkisi.html)