Bir boşanma davasında davacı, akıl hastalığı (TMK m. 165) sebebine dayanarak dava açmış, ancak yargılama sırasında bu hukuki sebebi ıslah ederek evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) sebebine dayalı olarak boşanma talep etmiştir. Bu ıslah işlemi hukuken mümkün müdür ve mahkemenin bu durumda yapması gereken nedir?

Evet, bu ıslah işlemi HMK m. 176 vd. kuralları çerçevesinde hukuken mümkündür. Davacı, tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus olmak üzere dava sebebini ıslah yoluyla değiştirebilir. Akıl hastalığı (TMK m. 165) özel bir boşanma sebebi iken, evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) genel bir boşanma sebebidir ve her ikisi farklı ispat koşullarına tabidir. Davacı, TMK m. 165'in şartlarını (özellikle iyileşemezlik raporu) ispatlamakta zorlandığını düşünerek, davalı eşin akıl hastalığından kaynaklanan davranışlarının aynı zamanda evlilik birliğini temelinden sarstığını ileri sürerek dava sebebini değiştirebilir. Ancak bu durumda mahkemenin dikkat etmesi gereken en önemli husus 'kusur' incelemesidir. TMK m. 165 kusura dayanmazken, TMK m. 166/1 kusur araştırmasını gerektirir. Yargıtay'a göre akıl hastası olan eşe, hastalığından kaynaklanan davranışları nedeniyle kusur yüklenemez. Bu nedenle, mahkeme ıslah talebini kabul ettikten sonra, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını değerlendirirken, davalı eşin akıl hastalığından kaynaklanan eylemlerini kusur olarak niteleyemez. Eğer evlilik birliği sadece bu eylemler yüzünden sarsılmışsa, davalının kusuru olmadığı için dava reddedilebilir. (kadimhukuk.com.tr/makale/akil-hastaligi-nedeniyle-bosanma-davasi/)