TMK m. 165'e dayalı boşanma davasında, hakkında dava açılan akıl hastası eşin davada temsil yeteneği olup olmadığı nasıl belirlenir ve bu süreçte mahkemenin re'sen yapması gereken işlemler nelerdir?

Mahkeme, TMK m. 165'e dayalı boşanma davasında, esasa girmeden önce, hakkında dava açılan ve akıl hastası olduğu iddia edilen eşin 'taraf ve dava ehliyetini' re'sen (kendiliğinden) araştırmak zorundadır. Bu, bir dava şartıdır. Mahkemenin yapması gereken işlemler şunlardır: 1) Öncelikle, davalının fiil ehliyetinin (dava ehliyetinin) bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden bu konuda rapor almalıdır. 2) Alınan raporla kişinin fiil ehliyetinin olmadığı tespit edilirse, bu durum derhal ilgili vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine bildirilmelidir. 3) Sulh hukuk mahkemesi tarafından kişiye bir 'vasi' atanması süreci beklenmelidir. 4) Vasi atama kararı kesinleştikten sonra, dava vasiye yöneltilerek (tebliğ edilerek) yargılamaya devam edilmelidir. Dava, doğrudan fiil ehliyeti olmayan eşe karşı yürütülemez; davalının yasal temsilcisi olan vasi tarafından takip edilmesi zorunludur. Bu usuli işlemler tamamlanmadan davanın esası hakkında karar verilmesi, savunma hakkının ihlali ve mutlak bir bozma nedenidir. (kadimhukuk.com.tr/makale/akil-hastaligi-nedeniyle-bosanma-davasi/)