TCK m. 184/1'de düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçunun 'bina yaptıran' faili olabilmek için, kişinin inşaatla ilgili bir sözleşme imzalaması veya para ödemesi gibi aktif bir eylemde bulunması şart mıdır? Arsa malikinin, üzerinde yapılan ruhsatsız inşaata sessiz kalması ve engel olmaması 'yaptıran' olarak sorumlu tutulması için yeterli midir?

Arsa malikinin, üzerinde yapılan ruhsatsız inşaata sadece sessiz kalması ve engel olmaması, 'yaptıran' sıfatıyla sorumlu tutulması için genellikle yeterli kabul edilir. 'Yaptıran' sıfatı için, müteahhitle sözleşme imzalamak veya para ödemek gibi aktif bir eylem zorunlu değildir. Arsa malikinin, mülkiyet hakkından doğan bir kontrol ve denetim yükümlülüğü vardır. Kendi arsası üzerinde yapılan ruhsatsız bir inşaatı bilip de buna rıza göstermesi veya göz yumması, 'zımni (örtülü) irade' ile inşaatı yaptırdığı anlamına gelir. Malik, bu inşaattan haberdar olduğu andan itibaren belediyeye bildirimde bulunarak veya inşaatı durdurmak için hukuki yollara başvurarak bu sorumluluktan kurtulabilir. Ancak, pasif kalarak inşaatın devamına izin vermesi, TCK m. 184/1 anlamında 'yaptıran' olarak cezai sorumluluğunun doğması için yeterlidir. Yargıtay uygulamaları da bu yöndedir.