Tanımanın iptali davasında, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını tespit eden mahkemenin, davanın esasına girmeden karar vermesi gerekir mi? Bu durumun usuli niteliği nedir?

Evet, davanın esasına girmeden karar vermesi gerekir. TMK m. 300'de öngörülen süreler, zamanaşımı süresi değil, 'hak düşürücü süre'dir. Hak düşürücü süreler, kamu düzenine ilişkin kabul edildiğinden, taraflarca ileri sürülmese dahi hakim tarafından yargılamanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Eğer mahkeme, davanın kanunda öngörülen hak düşürücü süreler (örneğin, öğrenmeden itibaren 1 yıl veya her halde 5 yıl) geçtikten sonra açıldığını tespit ederse, davanın esasına ilişkin hiçbir inceleme yapmadan, davayı 'hak düşürücü sürenin geçirilmesi nedeniyle usulden reddetmelidir'. Bu, davanın esasına girilmesine engel olan bir usuli meseledir.