Anayasa m. 90/5 uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir uluslararası andlaşma hakkında Anayasa Mahkemesi'ne 'Anayasaya aykırılık iddiası ile' başvurulamaması, bu andlaşmaların Anayasa'dan daha üstün olduğu anlamına mı gelir?

Hayır, bu durum andlaşmaların Anayasa'dan üstün olduğu anlamına gelmez. Normlar hiyerarşisinde Anayasa her zaman en üst normdur. Anayasa m. 90/5'teki bu düzenleme, bir 'Anayasallık karinesi' yaratır. Yani, TBMM'nin bir kanunla uygun bularak usulüne göre yürürlüğe koyduğu temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir andlaşmanın, Anayasa'ya uygun olduğu 'varsayılır'. Bu, bir 'yargısal denetim yasağı'dır ve amacı, devletin uluslararası alanda verdiği bir taahhüdün, sonradan bir iç hukuk mahkemesi kararıyla geçersiz kılınmasının önüne geçerek uluslararası ilişkilerde istikrarı ve 'ahde vefa' ilkesini korumaktır. Andlaşma, kanunlarla çatıştığında kanunlara üstün gelir, ancak bu üstünlük Anayasa'ya karşı değildir. Zaten bir andlaşmanın Anayasa'ya açıkça aykırı olduğu düşünülüyorsa, TBMM'nin bu andlaşmayı onaylayan 'uygun bulma kanununu' en başta çıkarmaması veya sonradan yürürlükten kaldırması gerekir. (Bkz: Anayasa m. 90/5)