9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 3. maddesinin 1. fıkrasında Cumhurbaşkanına 'milletlerarası andlaşmaların onaylanması' ve 'bunları sona erdirme' yetkisi verilmiştir. Bu iki yetkinin Anayasa m. 90 karşısındaki hukuki rejimleri neden farklıdır?

Bu iki yetkinin hukuki rejimleri, Anayasa'nın 90. maddesindeki açık düzenleme nedeniyle farklıdır: 1. **Onaylama Yetkisi:** Anayasa m. 90/1, andlaşmaların onaylanmasını 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına' bağlamıştır. Bu durumda, Cumhurbaşkanının 'onaylama' yetkisi, TBMM'nin bu 'uygun bulma' kanununu çıkarmasından sonra devreye giren, tamamlayıcı ve yürütme organının başı olarak devleti uluslararası alanda temsil etme fonksiyonunun bir gereği olan bir yetkidir. Yani, TBMM'nin izni olmadan Cumhurbaşkanı bu tür andlaşmaları tek başına onaylayamaz. Kararnamedeki bu yetki, Anayasa'daki bu ön şarta tabidir. 2. **Sona Erdirme Yetkisi:** Anayasa'nın 90. maddesi, andlaşmalardan 'çekilme' veya 'fesih' usulünü açıkça düzenlememiştir. Bu boşluk, 'yetkide ve usulde paralellik' ilkesiyle doldurulur. Buna göre, TBMM'nin kanunla dahil olduğu bir andlaşmadan yine TBMM'nin iradesiyle çıkılması gerekir. 9 sayılı Kararnamenin 'sona erdirme' yetkisi vermesi, Anayasa'daki bu temel ilkeyi ve kuvvetler ayrılığını göz ardı ettiği için hukuken sorunludur. Bu yetki, ancak Anayasa m. 90/2-3 gibi TBMM onayı gerektirmeyen istisnai andlaşmalar için geçerli kabul edilebilir. Temel hakları içeren andlaşmalar için bu yetkinin kullanılması, Anayasa'ya aykırılık teşkil eder. (Bkz: sen.av.tr/tr/makale/istanbul-sozlesmesinin-feshinin-hukukiligi-tartismasi)