Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 292. maddesi uyarınca, soy bağının tespiti gibi davalarda, taraflardan birinin DNA testi için örnek vermekten kaçınmasının hukuki sonucu nedir? Hâkim, bu durumda tarafı zorla örnek vermeye mecbur edebilir mi? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2021/9541 E. sayılı kararını referans alarak açıklayınız.

HMK m. 292/1, uyuşmazlığın çözümü için zorunlu ve bilimsel verilere göre ispata elverişli olması halinde, herkesin soy bağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorunda olduğunu belirtir. Taraflardan biri, haklı bir sebep olmaksızın bu gerekliliğe uymazsa, hâkim, 'durum ve koşullara göre, o şeyin iddia edildiği şekilde ispatlanmış sayılmasına' karar verebilir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası, hâkime 'zor kullanılarak' bu incelemenin yapılmasına karar verme yetkisi de tanımıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin ilgili kararında da belirtildiği gibi, kamu düzeniyle ilgili olan bu tür davalarda hâkim re'sen araştırma ilkesiyle bağlıdır. Bu nedenle, tarafın örnek vermekten kaçınması halinde, hâkimin sadece aleyhe delil kabulüyle yetinmeyip, zor kullanılarak örnek alınması yönünde ihtaratta bulunması ve gerekirse bu yönde karar vererek maddi gerçeğe ulaşmaya çalışması gerekir. Yargıtay, eksik inceleme ile karar verilmesini bozma sebebi saymaktadır. (Bkz: kadimhukuk.com.tr/makale/dna-testi-nedir-nasil-yapilir/; HMK m. 292; Yargıtay 2. HD E. 2021/9541)