TCK m. 34/1 uyarınca, 'geçici bir nedenle' veya 'irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle' işlenen fiillerde ceza sorumluluğunun ortadan kalkmasının iki temel şartı nedir? Bu şartların failin algılama ve irade yeteneği üzerindeki etkisini açıklayınız.

TCK m. 34/1'in uygulanabilmesi için iki temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1) **Nedenin Niteliği:** Failin kusur yeteneğini etkileyen durum, ya 'geçici bir neden' (örn: ateşli hastalık, kimyasal madde zehirlenmesi, sara nöbeti) olmalı ya da alkol/uyuşturucu madde 'irade dışı' (örn: zorla veya habersizce verilmesi) alınmış olmalıdır. Failin kendi iradesiyle alkol veya uyuşturucu alması bu kapsamda değildir (TCK m. 34/2). 2) **Etkinin Derecesi:** Bu nedenin etkisiyle fail, ya 'işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamamalı' (algılama yeteneğinin tamamen ortadan kalkması) ya da 'bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olmalı' (irade yeteneğinin önemli ölçüde zayıflaması). Her iki yeteneğin de aynı anda etkilenmesi şart değildir; birinin belirtilen düzeyde etkilenmesi yeterlidir. Bu şartlar gerçekleştiğinde, failin kusur yeteneği bulunmadığı kabul edilir ve CMK m. 223/3-a uyarınca 'ceza verilmesine yer olmadığı' kararı verilir. (Bkz: kadimhukuk.com.tr/makale/alkol-uyusturucu-madde-etkisinde-olma-tck-34/; TCK m. 34)