5237 sayılı TCK m. 34/1, 'geçici bir nedenle' kusur yeteneği ortadan kalkan veya önemli ölçüde azalan kişiye ceza verilmeyeceğini düzenler. Madde metninde ve gerekçesinde belirtilen 'geçici nedenler' neler olabilir ve bu nedenin ortaya çıkmasında failin kusurunun bulunması, maddenin uygulanmasını nasıl etkiler?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #116532

TCK m. 34'te düzenlenen 'geçici nedenler', akıl hastalığı gibi sürekli olmayan, ancak kişinin fiili işlediği sırada algılama veya irade (davranışlarını yönlendirme) yeteneğini etkileyen durumlardır. Bu nedenlerin patolojik (hastalıklı) bir nitelik taşıması zorunlu değildir. Madde gerekçesinde ve uygulamada örnek olarak şunlar gösterilebilir: yüksek ateşli hastalıklar, zehirlenmeler (gıda, kimyasal madde vb.), hipnoz, epilepsi (sar'a) nöbeti, uyurgezerlik, bazı metabolik hastalıkların (diyabet, üremi) yol açtığı kriz anları veya gebelik sonrası ortaya çıkan psikozlar. Bu nedenin TCK m. 34/1 kapsamında bir cezasızlık sebebi sayılabilmesi için iki temel şart aranır: 1) Algılama veya irade yeteneğini ortadan kaldırması veya önemli ölçüde azaltması. 2) Failin, bu geçici nedenin meydana gelmesinde 'kusurunun bulunmaması'. Madde gerekçesinde açıklandığı üzere, failin bu nedenin oluşmasına kasten veya taksirle neden olması durumunda, TCK m. 34/1'den yararlanamaz. Örneğin, uyku getireceği bilinen bir ilacı alıp araç kullanan veya şiddetli uykusu gelmesine rağmen sürmeye devam edip kaza yapan bir sürücü, uyku halinin geçici bir neden olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz. Çünkü bu durumun ortaya çıkmasında kendi kusurlu (taksirli) davranışı vardır.