Türk Hukuku'nda kripto paraların hukuki statüsü nedir? TCMB'nin 'Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmasına Dair Yönetmelik' hükümleri ve genel hukuk prensipleri çerçevesinde, kripto paralar 'para', 'elektronik para' veya 'eşya' olarak kabul edilebilir mi? Bu sınıflandırmanın miras ve icra takibi açısından sonuçları nelerdir?

Türk Hukukunda kripto paraların hukuki statüsü belirsizliğini korumakla birlikte, mevcut düzenlemeler bazı çıkarımlar yapmamıza olanak tanır. 16 Nisan 2021 tarihli TCMB Yönetmeliği m.3/1'de kripto varlıklar, 'itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıklar' olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, kripto paraların 'para' veya 'elektronik para' (6493 sayılı Kanun) olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Zira para, devlet tarafından basılan ve itibari değeri olan bir varlık iken, elektronik para ise belirli bir fon karşılığı ihraç edilen ve merkezi bir kuruluşa dayanan bir değerdir. Kripto paralar ise merkeziyetsizdir. Kripto paraların 'eşya' olup olmadığı tartışmalıdır. TMK'ya göre eşya, genellikle maddi varlığa sahip olmalıdır. Ancak TMK m. 762'de 'doğal güçler' gibi maddi olmayan varlıkların da taşınır mülkiyetine konu olabileceği kabul edilmiştir. Kripto paraların ekonomik bir değer taşıması, üzerinde hukuki hakimiyet kurulabilmesi ve sınırlanabilir olması nedeniyle, modern hukuk yorumuyla 'diğer malvarlığı değerleri' veya geniş anlamda 'eşya' (özellikle dijital eşya) olarak kabul edilmesi yönünde güçlü bir eğilim vardır. Bu kabulün sonuçları şunlardır: 1) Miras: Eşya veya malvarlığı değeri olarak kabul edilirse, terekeye dahil olur ve mirasçılara intikal eder. Temel sorun, mirasçıların özel anahtarlara (private key) erişimidir. 2) İcra Takibi: Malvarlığı değeri olarak kabul edildiğinde haczedilebilir. Ancak merkeziyetsiz yapısı ve anonimliği nedeniyle, borçlunun ifşa etmediği kripto varlıkların tespiti ve fiilen haczi teknik olarak son derece zordur.