Sağ kalan eşin, ölen eşinin kişisel malı olan aile konutu üzerinde TMK m. 652'ye göre oturma hakkı talep etmesi durumunda, 'haklı sebeplerin varlığı' nasıl değerlendirilir? Mahkeme, mülkiyet hakkı yerine oturma hakkı tanınmasına karar verirken hangi kriterleri göz önünde bulundurur?
TMK m. 652, sağ kalan eşe, ölen eşine ait aile konutu üzerinde öncelikli olarak 'miras payına mahsuben mülkiyet hakkı' tanınmasını isteme hakkı verir. Mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınması ise istisnai bir durumdur ve 'haklı sebeplerin varlığı' şartına bağlanmıştır. Bu haklı sebepler, hem sağ kalan eş tarafından hem de diğer mirasçılar tarafından ileri sürülebilir. Mahkeme, bu değerlendirmeyi yaparken somut olayın özelliklerine göre hakkaniyeti gözetir. Göz önünde bulunduracağı kriterler şunlar olabilir (Bkz: Yargıtay 14. HD, E. 2016/17041, K. 2020/5645): 1) Sağ Kalan Eşin Mali Durumu: Eğer sağ kalan eşin mali gücü, konutun değerini miras payından mahsup ettikten sonra kalan bedeli diğer mirasçılara ödemeye yetmiyorsa, bu durum mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınması için haklı bir sebep olabilir. 2) Diğer Mirasçıların Menfaatleri: Eğer konutun mülkiyetinin sağ kalan eşe geçmesi, diğer mirasçıları (özellikle altsoyu) ciddi şekilde mağdur edecekse (örneğin, terekenin en değerli malvarlığı konut ise ve başka paylaşacak mal kalmıyorsa), mahkeme mülkiyet yerine daha sınırlı bir hak olan oturma hakkını tercih edebilir. 3) Sağ Kalan Eşin Yaşı ve Durumu: Sağ kalan eşin yaşının çok ileri olması veya altsoyunun bulunmaması gibi durumlarda, mülkiyetin kendisine geçmesindense, ömür boyu güvenceli bir şekilde oturmasını sağlayacak oturma hakkı tanınması daha hakkaniyetli olabilir. 4) Mirasçılar Arasındaki İlişkiler: Taraflar arasındaki husumet, mülkiyetin devrinden sonra yeni sorunlar yaratma potansiyeli taşıyorsa, mahkeme daha az çekişmeye yol açacak olan oturma hakkını tercih edebilir. Sonuç olarak, 'haklı sebep' kavramı, somut olayın koşullarına göre, tüm tarafların menfaatlerini dengeleyecek şekilde hakim tarafından takdir edilir.